'Internet, daar begint de pret'

17/08/2017

Seksboekjes zijn passé, de pil is dik oké en de eerste keer valt zelden mee. Tieners moet je geen (soa)blaasjes wijsmaken. Maar terwijl ouders nog waarschuwen voor aids en zwangerschap, lonkt het gevaar online.

'Tien minuten?' 'Ma nee gij, 't is duidelijk dat gij nog maagd zijt. Een uur, of zo.' 'Ja, een uur. Toch van de eerste kus tot de laatste douche.' 'Tenzij het een snellerke is, natuurlijk.' Hoe lang duurt dat eigenlijk, seks? De achttien tieners van het Atheneum Brussel, allemaal tussen twaalf en vijftien jaar oud, houden het na kort beraad op een uur. Ze kijken verwachtingsvol rond, als was het exacte wetenschap: klopt het?

Het voorbije schooljaar maakten de studenten samen een theaterstuk over relaties en 'alles wat daar bij komt kijken'. Medeleerlingen, leerkrachten, ouders: iedereen kwam kijken. Qua groepsvoorlichting kon het tellen. 'We hebben een condoom gekregen', zegt Jef (12), die op de planken stond. Zes leerlingen hebben 'm nog op zak, eentje is gecontroleerd tot ontploffing gebracht, de rest is zoek.

Zweer bij soa

Volgens Goedele Liekens weten tieners wel welke zweer bij welke soa hoort, maar niet hoe je van seks kunt genieten. Mattéo (14) is het daar niet mee eens. 'Als je niet weet in welk gaatje ze 't wil, dan vraag je dat toch? Je moet daar gewoon over babbelen, hoe je elkaar wil bevredigen.'

En dan is er nog Youtube, natuurlijk. 'Seksboekskes zijn passé', zegt René (13). 'Op het internet, daar begint de pret. Genoeg filmpjes over de tien beste standjes en andere tips.' Maar aan wie vragen ze de raad die ze niet online vinden? Aan hun ouders? O nee. Leerkracht? Néé! 'Aan mijn stiefbroer- of zus', zegt Adèle (12). 'Ze zijn iets ouder en hebben het al gedaan. Denk ik.' En aan vrienden, natuurlijk. Alice (14): 'Wij weten wie het op deze school al gedaan heeft.' De klas proest het uit.

De gemiddelde seksuele carrière van een Vlaamse tiener begint volgens Sensoa op twaalf jaar: dan geven ze hun eerste kus. Masturberen start gemiddeld tussen 12 en 13,5 jaar. De eerste keer seks is rond 17 à 18 jaar. Met die 'eerste keer' zijn ze vroeger dan hun ouders en grootouders, blijkt uit het onderzoek Sexpert (2013): de huidige veertigers, vijftigers en begin zestigers hadden een eerste keer seks tussen hun achttiende en eenentwintigste, de huidige 65-plussers tussen hun twintigste en drieëntwintigste.

Virus toen en nu

Ook al is snel duidelijk dat de achttien tieners best veel weten over seks, de pil, standjes en de do's-en-don'ts, ze blijven zenuwachtig over de eerste keer. 'De eerste keer is nooit de beste keer', zegt Janne (14). 'Dat is normaal.' Er wordt geknikt in de klas: de verwachtingen zijn collectief naar onder bijgesteld. René (13): 'Je hoopt natuurlijk dat het meevalt. De eerste keer is belangrijk omdat je er alle volgende keren mee associeert. Niet dat een slechte eerste keer meteen een trauma hoeft te zijn, maar je wil toch liever niets moeten verdringen.' Volgens Janne is het daarom belangrijk dat je weet met wie je seks hebt. 'Iemand die je vertrouwt. Dan voorkom je dat hij nadien allerlei slechte dingen over je gaat vertellen.'

Naar aanleiding van het theaterstuk werd aan alle leerlingen de vraag gesteld waar ze meer over willen weten. 'De eerste keer', 'versieren en verleiden' en 'pornografie' waren overtuigde winnaars. Net als 'veilig omgaan met internet en sociale media'.

Internet en sociale media zorgen voor een belangrijk verschil met hun ouders en grootouders: waren deze vooral in de ban van de pil en van de ontdekking van de soa - met het toen nog levensbedreigende aids als grootste risico - dan hebben jongeren vandaag meer schrik van het 'online virus'. 'Ik kreeg onlangs een raar berichtje', zegt Mattéo (14). Hij leest het voor. 'Hallo, ik ben Madeleine en wil je graag ontmoeten. Surf je naar mijn website?' Hij heeft niet geklikt of gereageerd. 'Dat leek me het veiligst.'

Vandaag is vooral sexting een probleem: jongeren nemen erotische selfies of video's van zichzelf en sturen die naar een vriend(in) of lief. Maar soms worden de beelden verder verspreid, met alle gevolgen van dien. En dan is er nog online ­grooming: het benaderen van jongeren met de vraag om seksuele handelingen te stellen, al dan niet voor een webcam. Het bekende ouderlijk advies 'ga nooit mee met iemand die je niet kent', klinkt daarmee in een klap achterhaald.

Bezorgd

Nog een groot verschil tussen de huidige tieners en hun grootouders, is de pil. Beleefden die laatsten nog de lancering en inburgering, dan is ze voor jongeren vandaag de normaalste zaak van de wereld. Sensoa zag de laatste jaren een verdubbeling van het anticonceptiegebruik bij jongeren: in 2015 was dat al meer dan de helft van de min 21-jarigen. Negen op de tien van hen gebruikt de pil.

Een hardnekkige misvatting over tieners is de bezorgdheid dat hoe meer ze over seks weten, hoe sneller ze eraan beginnen. Het tegendeel is waar, toont onderzoek van de Unesco: wie goed voorgelicht is, wacht er langer mee. 'Zoiets komt wanneer het komt', vindt Karola (14). 'Zolang het maar niet gaat zoals bij sommige koppels vroeger: vaste seks op zondagnamiddag.' Hilariteit alom. Mattéo: 'Ik heb gelezen dat je in een nieuwe relatie de eerste maand elke dag seks hebt.' Plots is het eerbiedig stil in de klas.

Sarah Vankersschaever ■

Bron: De Standaard, Do. 17 Aug. 2017, Pagina 14